Kelimeler yetersiz kalınca müzik ve sinema bir çözümdür...
Bazen duygularınızı anlatmaya kelimeler yetmez olur.
Bunu en iyi anlayanlar da şairlerdir.
Mesela Yahya Kemal Beyatlı, Münir Nurettin Selçuk un Kürdilihicazkar dan
şarkılaştırdığı şiirinde kelimelerin yetmez hale geldiğini şöyle
anlatmış:
"Her ah bir hitab idi Körfez de dün gece
Bin mah içinde bir meh-i taban olan sana
Her cevr her cefa yaraşır hüsn ü anına
Bidat kıl keremse de şayan olan sana
Tavsifi musikiye bırakmak diler Kemal
Bulmaz lisanda nağme sena-han olan sana"
Körfez de ahlarla geçen geceden sonra şair "Bin tane ay içinde en parlak ay" olan sevdiğine "Güzelliğine yakışan iyilik olsa da istersen kötülük et" diyor ve kelimelerin yetersizliğine takılıyor...
"Lisanda övecek kelimenin nağmesini bulamadım, seni anlatmayı musikiye bırakıyorum" diyor.
Kelimelerin yetersiz kalması durumunu en iyi anlatan şair Orhan Veli Kanık değil midir?
Anlatamıyorum
"Anlatmıyorum" şiirini bilmeyen var mı?
"Ağlasam sesimi duyar mısınız,/ Mısralarımda;/ Dokunabilir misiniz,/
Gözyaşlarıma, ellerinizle?/ Bilmezdim şarkıların bu kadar güzel, /
Kelimelerinse kifayetsiz olduğunu/ Bu derde düşmeden önce./ Bir yer var,
biliyorum;/ Her şeyi söylemek mümkün;/ Epeyce yaklaşmışım, duyuyorum;/
Anlatamıyorum"
Herkül Millas bir şair değil... Duygularını ve düşüncelerini düz yazı ile, siyasi yorumlarla anlatan bir düşünce adamı.
Ancak o da bir noktada kelimelerin yetersiz kaldığını hissedip, çözümü
sinemada bulmuş. Nefin Dinç ve Gamze Paker Mekik ten oluşan ekibiyle "Öteki Kasaba" belgeselini yapmış.
Bu belgeselde Mora nın "Dimitsana" ve Ege nin "Birgi" kasabalarındaki
insanlar, öğretmenler, öğrenciler, Türklerin Yunanlıları, Yunanlıların
da Türkleri nasıl gördüklerini anlatıyorlar.
Karşılıklı önyargılar
Dimitsana Yunanistan ın 1821 de Osmanlı ya karşı bağımsızlık başkaldırısının başladığı Mora coğrafyasında bulunuyor....
Birgi de Kurtuluş Savaşı mızın zaferle sonuçlanmasına kadar üç yıl Yunan işgali altında kalan Ege coğrafyasında...
Dimitsanalılar her bağımsızlık günü kutlamalarında Yunan bağımsızlığının
kahramanı Kolkotronis in Dramalı Mahmut Paşa komutasındaki kalabalık
orduyu Dervenakia Savaşı nda nasıl yendiğini okul müsamereleri ile
yeniden yaşıyorlar.
Birgililer de Yunan işgaline efelerin nasıl karşı koyduğunu ve onların
nasıl kovulduğunu, öğrencilerin konuşmaları ile bir kez daha
hatırlıyorlar. Kameralara konuşan her yaştan Yunanlılar Türklerin
yayılmacı olduğunu, yüzlerce yıl Yunanlılara eziyet ettiklerini, Yunan
kültürünü yok etmeye çalıştıklarını söylüyorlar.
Birgililer de "Yunan gavuru"nu anlatırken "Ayıdan post-Yunandan dost olmaz" tekerlemesini seslendiriyorlar. Birgililere göre de Yunanlılar yayılmacı.
Herkül Millas Türkiye de doğmuş, askerliğini, eğitimini Türkiye de
yapmış, Türk Atletizm Milli Takımı nda şampiyonluk elde etmiş 70 yaşında
bir İstanbullu... 1970 ten beri Yunanistan da yaşıyor.
Ve "Torunlarıma Türklerin Yunanlılar, Yunanlıların da Türkler hakkındaki ön yargıları hakkında ne diyeceğim" sorusuna takılmış.
Çözüm belgeselde mi?
Cevabını aradığı bir diğer soru da "Önyargılar gerçekten geçmişten mi yoksa bugünkü öğretilerden mi kaynaklanıyor" şeklinde.
1964 te göç etmek zorunda bırakılan İstanbul Rumlarının trajedisini geçmiş yıllarda yönetmen Tassos Boulmetis in "Bir Tutam Baharat" (Politiki Kouzina) filminde (2003) izlemiştik.
Herkül Millas ın "Öteki Kasaba"sı ise kültürel ön yargılar boyutunda Türklerin ve Yunanlıların birbirlerine bakışlarını çarpıcı biçimde bize yansıtıyor.
Gerçekten hemen her konuda yazı dilindeki kelimelerin yetersizliği sık sık rastladığımız bir durum.
Herkül Millas keşke bir kısım Türklerin diğer kısım Türklere karşı ön yargılarını da bir belgesele konu etse...
Kelimeler yetersiz kalınca
